Кантэкст: На фоне моладзевых пратэстаў у Францыі і Італіі акцыі прайшлі і ў Нямеччыне. Як паведаміла DW 1 лістапада 2026 года, у Франкфурце-на-Майне дэманстрацыя сабрала каля 10 тысяч чалавек. Невялікая група ўдзельнікаў учыніла пагромы крамаў і нападала на паліцыянтаў. Пра наступствы беспарадкаў паведамляла і Tagesschau. Сутыкненні адбыліся таксама ў Берліне, дзе ўдзельнікаў было менш. У Кёльне шэсце скасавалі з меркаванняў бяспекі. Масавыя пратэсты ў буйных еўрапейскіх гарадах да гэтага часу працягваліся каля паўтара месяца.
29 кастрычніка 2026 года ў ток-шоу «Будні» на «Альфа Радыё» і СБТВ Дзмітрый Швайба патлумачыў еўрапейскія пратэсты энергетычнай беднасцю:
«Грамадзяне Еўрапейскага звязу сутыкнуліся з каласальнай праблемай энергетычнай беднасці. Невыпадкова вось гэтыя ўсе пратэсты, якія ўсе праходзяць, ну проста суцэльна накрываюць Еўропу, — там жа паўсюль у аснове камунальныя плацяжы. Паўсюль у аснове энергетыка. Яскравым прыкладам і сімвалам пратэсту, але і, увогуле, ну такой негатыўнай праявай усёй гэтай сітуацыі стала гісторыя з пенсіянеркай у Іспаніі, якую выселілі праз няздольнасць аплачваць рахункі за сваю камуналку».
У Мадрыдзе сапраўды прымусова выселілі 87-гадовую жанчыну з інваліднасцю, і гэта выклікала пратэсты. Аднак прычынай сталі не камунальныя плацяжы. Марыкармэн пражыла ў кватэры ў цэнтры іспанскай сталіцы каля 70 гадоў. Дом выкупіла прыватная кампанія, якая запатрабавала павысіць арэндную плату з €500 да €2650 на месяц. Пенсія жанчыны складала крыху больш за €1400. Пазней кампанія пагадзілася знізіць запатрабаваную суму амаль на 40%, але і пасля гэтага арэнда перавышала даход пенсіянеркі. Суд стаў на бок кампаніі.
Гісторыя Марыкармэн стала адным з сімвалаў барацьбы за даступнае жыллё ў Мадрыдзе. Пасля яе высялення прайшлі пратэсты, а праз некалькі дзён на вуліцы сталіцы выйшлі каля 25 тысяч чалавек. Удзельнікі патрабавалі спыніць высяленні, абмежаваць рост арэнднай платы і зрабіць жыллё больш даступным. Як паведаміла іспанская дзяржаўная тэлерадыёкарпарацыя RTVE, пасля дэманстрацыяў 26 верасня дзясяткі, а затым сотні людзей пачалі ставіць намёты на плошчы Пуэрта-дэль-Соль. Акцыі праходзілі на заклік Саюзу арандатараў і іншых аб'яднанняў, якія выступаюць за права на жыллё і ў падтрымку пенсіянеркі. 7 кастрычніка Марыкармэн памерла.
Патрабаванні ўдзельнікаў пратэстаў у іншых краінах таксама не абмяжоўваліся камунальнымі плацяжамі. У Францыі выступалі за павышэнне заробкаў, паляпшэнне працы грамадскіх службаў і сістэмы адукацыі. Старшакласнікі з сярэдзіны верасня скардзіліся на ўмовы правядзення заняткаў. Да пратэстаў далучыліся і «жоўтыя камізэлькі», якія выступаюць супраць росту цэнаў на паліва.
У Італіі ўдзельнікі акцыяў пратэставалі супраць нізкіх заробкаў, высокіх цэнаў на паліва і жыллё, скарачэння сацыяльных выдаткаў. Яны патрабавалі стабільных працоўных месцаў і павелічэння фінансавання аховы здароўя, школаў і ўніверсітэтаў. Асобныя выступленні кіроўцаў грузавікоў і фермераў былі звязаныя з дарагім палівам і падзеннем цэнаў на аліўкавы алей.
У Нямеччыне праходзілі дэманстрацыі супраць войнаў, гонкі ўзбраенняў, вяртання абавязковай вайсковай службы і скарачэння сацыяльных выдаткаў.
Рост кошту жыцця і энергіі прысутнічае ў пратэставым парадку дня. Але пералічаныя патрабаванні не пацвярджаюць сцвярджэнне Швайбы, што ў аснове ўсіх акцыяў ляжаць менавіта камунальныя плацяжы. Энергетычная беднасць — рэальная праблема. Еўракамісія вызначае яе як сітуацыю, калі хатнія гаспадаркі не могуць дазволіць сабе неабходныя энергетычныя паслугі або атрымаць да іх доступ ці вымушаныя настолькі скарачаць спажыванне, што гэта шкодзіць здароўю і дабрабыту.
Паводле дадзеных Еўрастату, у 2025 годзе каля 7% жыхароў ЕЗ жылі ў хатніх гаспадарках, якія хаця б раз мелі запазычанасць па аплаце камунальных паслуг праз фінансавыя цяжкасці. У 2015 годзе паказнік быў крыху вышэйшы. Паміж краінамі ёсць значныя адрозненні: у Грэцыі гаворка ідзе прыкладна пра траціну, у Нідэрландах — пра лічаныя адсоткі.
У Беларусі, паводле інфармацыі Мінжылкамгаса, пры нізкіх камунальных плацяжах даўгі за камуналку маюць каля 10% плацельшчыкаў.
