Новае

Пра нас

Хто мы:

Штотыднёвая праграма «Лукавыя навіны» была створаная ў 2019 годзе выключна для мэтаў фактчэкінгу пры ментарскай і фінансавай падтрымцы Цэнтра па даследаванні карупцыі і арганізаванай злачыннасці (OCCRP). Мы прытрымліваемся метадалогіі OCCRP у сваёй працы. «Лукавыя навіны» - фактчэкінгавае падраздзяленне Беларускага расследавальніцкага цэнтру (БРЦ), які аб'ядноўвае незалежных журналістаў і рэгулярна выпускае расследавальніцкі, аналітычны і фактчэкінгавы кантэнт.

БРЦ фінансуецца шырокім колам донараў без якіх-небудзь палітычна ангажаваных патрабаванняў. Часткова фінансаванне паступае ад Белсат ТБ на камерцыйнай аснове. Кожны матэрыял, які мы ствараем у межах  гэтага кантракту, перадаецца Белсат ТБ пад строгай умовай адсутнасці якога-небудзь умяшання ў кантэнт з іх боку. BIC з'яўляецца членам OCCRP і, такім чынам, няўхільна прытрымліваецца рэкамендацый гэтай арганізацыі, у тым ліку якія датычацца забеспячэння захавання рэдакцыйнай палітыкі бесстароннасці і непрадузятасці.

Нашая каманда складаецца з 5 чалавек і за ўвесь час выпусціла больш за 100 выпускаў "Лукавых навінаў", кожны з якіх развенчвае 4-6 фэйкаў. Больш за 25 мільёнаў гледачоў паглядзелі нашыя выпускі за апошні год на ўсіх платформах разам узятых (Youtube, Facebook, Instagram, TikTok). Мы накіраваныя падвоіць гэтую лічбу ў бліжэйшы год і імкнемся стала пашыраць геаграфію нашай прысутнасці.

Што мы робім: 

Мы правяраем на наяўнасьць фэйкаў усю беларуска- і расейскамоўную інфармацыйную прастору. У асноўным мы правяраем інфармацыю, якая паходзіць ад уладаў і дзяржаўных СМІ, а таксама іх акаўнты ў сацыяльных сетках і акаўнты, звязаныя з дзяржаўнымі структурамі (напрыклад, Telegram-каналы). Мы правяраем гэтыя заявы, паколькі яны маюць вялікае грамадскае значэнне і наўпрост закранаюць жыццё мільёнаў людзей у Беларусі, Расеі, Украіне і краінах СНД.

 Мы таксама правяраем заявы незалежных СМІ, хаця там фэйкі сустракаюцца значна радзей. Грунтуючыся на нашым досведзе, мы можам заявіць, што факталагічныя памылкі ў незалежных СМІ адбываюцца, як правіла, з-за недагляду, у той час як дзяржаўныя СМІ з Беларусі ці Расіі часта дапускаюць памылкі наўмысна. 

Мы выпускаем «Лукавыя навіны» кожны тыдзень, таму адсочваем беларускамоўныя і расейскамоўныя СМІ на прадмет сумнеўных заяваў увесь час. На кожны выпуск мы складаем спіс з 10-15 патэнцыйных фэйкаў, пасля адбору застаюцца 4-5 з іх.

Як мы робім:

Кожная падазроная заява праходзіць 4 этапы праверкі. Два назіральнікі вывучаюць інфармацыйную прастору на наяўнасць патэнцыйных фэйкаў, а затым ажыццяўляюць першасную праверку фактаў. Яны таксама пішуць чарнавік сцэнара, які старанна вычытваецца рэдактарам. Пасля гэтага сцэнар вычытваецца і пераправяраецца галоўнай рэдактаркай (якая, дарэчы, таксама з'яўляецца і вядучай праграмы). І, нарэшце, перад публікацыяй асобны фактчэкер праводзіць фінальную дбайную верыфікацыю. 

Звычайна мы спрабуем звязацца з крыніцамі фэйкавых навінаў і папрасіць у іх доказы, якія пацвярджаюць іх заявы. Аднак адказы мы атрымліваем рэдка, бо амаль усе фэйкі, якія мы правяраем, зыходзяць ад дзяржаўных СМІ. А іх прадстаўнікі амаль заўсёды ігнаруюць нашыя запыты. 

Нашая каманда:

Сайт БРЦ (у тым ліку гэтая старонка) заблакаваны ў Беларусі. Нашыя журналісты жывуць у асноўным за межамі краіны, каб пазбегнуць пераследу з боку ўладаў. Шмат у каго з нас засталіся сваякі ў Беларусі, таму пытанні канфідэнцыйнасці і бяспекі для іх вельмі адчувальныя. Менавіта таму мы не размяшчаем профілі ўсіх нашых супрацоўнікаў на сайце. Аднак мы радыя  прадставіць вам некаторых з іх:

Ганна Галёта (Шабета) — аўтарка і заснавальніца "Лукавых навінаў". Да гэтага працавала на Белсат ТБ. У 2021 годзе атрымала прэмію "Вольнае слова" (штогадовы конкурс, які праводзіцца Беларускай асацыяцыяй журналістаў).

Станіслаў Івашкевіч - кіраўнік Беларускага расследавальніцкага цэнтру (БРЦ), першага і вядучага журналісцкага расследавальніцкага цэнтру ў Беларусі. Штогод БРЦ выпускае больш за два дзясяткі матэрыялаў з расследаваннямі карупцыйных і махлярскіх схемаў.

Станіслаў Івашкевіч атрымаў нацыянальныя прэміі "Вольнае слова" (штогадовы конкурс, які праводзіцца Беларускай асацыяцыяй журналістаў) за журналісцкае расследаванне ў 2018, 2019 і 2020 гадах, "Вольнае слова 2021" за аналітыку і прэмію "Шоу года" (2019) ад Белсат ТБ за расследавальніцкую праграму. У журналістыцы з 2009 года. Да прыходу ў журналістыку Станіслаў працаваў у кампаніях па аналізе рынку Euromonitor International Plc і Marcus Evans Plc. 

Нашыя прынцыпы: 

Бесстароннасць - наш першы і галоўны прыярытэт, таму мы робім усё магчымае, каб забяспечыць палітычную непрадузятасць з боку нашых журналістаў і фактчэкераў. Мы не наймаем і не ўцягваем якім-кольвек чынам у працу актывістаў ці сябраў палітычных партый ці палітычна ангажаваных групаў. Мы ўважліва сочым за акаўнтамі нашых журналістаў у сацыяльных сетках, каб пацвердзіць, што яны не падтрымліваюць якія-небудзь палітычныя рухі ці групы. 

Мы заўсёды вітаем прапановы ад нашай аўдыторыі - ці то будзе запрашэнне да праверкі канкрэтнага фэйка ці каментары пра памылку. Вы можаце звязацца з намі па электроннай пошце ці праз наш акаўнт на Facebook. Калі вы выявіце якія-небудзь недакладнасці ў нашай праграме, калі ласка, напішыце нам. Калі паўторны фактчэк пакажа памылку з нашага боку, то мы ўключым выпраўленне гэтай недакладнасці ў адзін з наступных эфіраў, а таксама выправім адпаведны матэрыял на сайце. Прапановы накіроўваць свае каментарыі і заўвагі мы таксама агучваем падчас выпускаў. Мы імкнемся да празрыстага і канструктыўнага дыялогу з нашай аўдыторыяй, таму імкнемся адказаць на вашыя запыты на працягу содняў.