Колькасць украінцаў прызыўнога ўзросту, якія спрабуюць незаконна трапіць у Беларусь, каб пазбегнуць мабілізацыі, за два гады вырасла больш як у трыста разоў. БРЦ высветліў, колькі можа каштаваць ухілянтам нелегальнае перасячэнне мяжы і якія яшчэ краіны яны выбіраюць, каб не служыць.
Статыстыка ўцёкаў
У 2025 годзе за спробу перасячэння ўкраінска-беларускай мяжы ўкраінскія памежнікі затрымалі 1424 мужчыны прызыўнога ўзросту, паведамілі журналістам БРЦ і ўкраінскага выдання «Слідство.Інфо» ў Дзяржаўнай памежнай службе Украіны (ДПСУ). Гэта ў чатыры разы больш, чым у папярэднім годзе (326 чалавек), і ў 356 разоў, чым у 2023-м (4).
«Сёлета (у 2025-м — рэд.) мы бачым пэўны рост, калі параўноўваць з іншымі гадамі, колькасці тых, каго мы затрымліваем за спробу незаконнага перасячэння мяжы. … Напрамак мяжы з Беларуссю, ён істотна ніжэйшы па паказніках, чым, напрыклад, мяжа з Румыніяй або мяжа з Малдовай. Але, зноў жа, прырост ёсць», — сказаў журналістам памочнік кіраўніка ДПСУ Андрэй Дземчанка.
У мінулым годзе на ўкраінска-беларускай мяжы затрымалі больш мужчын, чым на ўкраінска-польскай. Калі ў 2024-м на мяжы з Польшчай злавілі 467 ухілянтаў, а з Беларуссю — 326, то летась колькасць тых, хто хацеў трапіць у РБ, вырасла амаль у 4,5 разу. Паводле дадзеных украінскіх памежнікаў, беларускі напрамак увайшоў у пяцёрку па колькасці затрыманых ваеннаабавязаных. Вышэй — Вугоршчына (1841 чалавек), Славакія (2265), Малдова (4937), на першым месцы — Румынія (10066). За беларускай ідуць мяжа з Польшчай (511 чалавек у 2025 годзе) і з Расеяй (адзін чалавек).
Кошт уцёкаў
У каментары журналістам начальнік прэсавай службы 9-га памежнага атраду імя Сечавых Стральцоў, які патрулюе ўкраінска-беларускую мяжу, Юрый Шахрайчук паведаміў, што сіламі атраду «ўжо было дыскрэдытавана (выяўлена — рэд.) больш за 70 арганізаваных злачынных груп, груповак, якія займаюцца менавіта пераправай асобаў праз мяжу».
Журналіст БРЦ пагутарыў з прадстаўніком адной з такіх груп у Telegram. Той прапанаваў купіць правераны маршрут уцёкаў з Украіны або аплаціць паслугу «пад ключ»: замовіць аўто з дасведчаным кіроўцам, які аб’едзе блокпасты ва Украіне і прывязе да мяжы ў той час, калі на беларускім баку будзе дзяжурыць «свая змена» памежнікаў. За дапамогу ў нелегальным выездзе для двух мужчын суразмоўца папрасіў $16 тыс. У гэтую суму ўваходзіць арганізацыя ўцёка ў Беларусь, а потым — у ЕЗ.
«Глядзіце, вас забяруць з Кіева, вас забяруць з любой кропкі. У гэтым няма ніякай праблемы. Вас забяруць проста з дому. <…> Вы аплочваеце ўжо калі сядзіце ў машыне. Выключна», — запэўніў ён.
Падчас дзеяння ваеннага становішча ва Украіне мужчынам ва ўзросце ад 23 да 60 гадоў абмежавана магчымасць пакідаць краіну. Зрабіць гэта могуць толькі тыя, хто падпадае пад правілы перасячэння мяжы і мае для гэтага адпаведныя дакументы, напрыклад, тыя, хто страціў на вайне блізкіх сваякоў.
