Кантэкст: Пасля таго як Доналд Трамп яшчэ на год падоўжыў санкцыі супраць Беларусі, уведзеныя ЗША ў 2006 годзе, у беларускіх дзяржаўных медыя пачалі абмяркоўваць уплыў абмежаванняў на развіццё эканомікі і тэхналогіяў. У якасці прыкладу таго, як санкцыі нібыта могуць спрыяць тэхналагічнаму рыўку, у эфіры прывялі Японію.
Эксперт па нацыянальнай бяспецы Аляксандр Цішчанка ў эфіры Першага нацыянальнага канала Беларускага радыё 21 траўня заявіў, што санкцыі і міжнародная ізаляцыя могуць стымуляваць развіццё ўласных тэхналогіяў. Паводле яго слоў, абмежаванні супраць Кітая падштурхнулі краіну да паскоранага развіцця ўласных тэхналагічных рашэнняў. У якасці гістарычнага прыкладу ён прывёў Японію.
«Успомніце, тая ж самая Японія. Яна купляла… падпісвалася на савецкія часопісы для дзяцей: “Моделист-конструктор”, “Юный техник”, “Наука и техника”. Для чаго? Для таго, каб атрымліваць гэтыя крупінкі тэхналагічных думак, поглядаў, падыходаў, магчымасцяў. І яны ў свой час у тым ліку і на гэтай базе дзесьці змаглі змадэляваць сваю тэхналагічную перавагу», — заявіў Цішчанка.
Японскае эканамічнае і тэхналагічнае развіццё, якое пазней назвалі японскім эканамічным цудам, пачалося ў сярэдзіне 1950-х гадоў — ужо пасля заканчэння Другой сусветнай вайны. Часопіс «Юный техник» пачаў выходзіць толькі ў 1956 годзе, а «Моделист-конструктор» — у 1962-м. Часопіс «Наука и техника» перастаў выходзіць у 1941 годзе і аднавіўся толькі ў 1960-х. То бок японская прамысловасць пачала актыўна развівацца яшчэ да з’яўлення большай часткі часопісаў, згаданых у эфіры.
Сама Японія тлумачыць прычыны свайго тэхналагічнага росту інакш. Паводле дадзеных японскага Міністэрства адукацыі, культуры, спорту, навукі і тэхналогіяў, пасля вайны краіна зрабіла стаўку на хуткае ўкараненне перадавых заходніх тэхналогіяў. Для гэтага стварылі дзяржаўныя структуры, якія адказвалі за імпарт тэхналогіяў і навуковых распрацовак з ЗША і Еўропы.
Міф пра тое, што японскі эканамічны цуд вырас з савецкіх часопісаў, існуе ўжо шмат гадоў. Дадатковую вядомасць яму надала публікацыя сатырычнага сайта «Панорама» ў 2022 годзе. Тады выданне выпусціла жартоўную навіну пра тое, што ў Японіі нібыта ўсталявалі помнік часопісу «Наука и жизнь» як «аснове японскага эканамічнага цуду». Пазней гэтую сатыру Аляксандр Цішчанка пераказаў ужо як рэальную гісторыю.
